Τα Κέντρα Μετεκπαίδευσης Εφεδρείας και το νέο πρότυπο της Ενεργού Εφεδρείας
Μιχαήλ Φωκάς
Μέλος Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου ΑΠΟΕΑ
Γενικός Γραμματέας ΣΕΑΝ Λάρισας
Τον Απρίλιο του 2025, στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, πραγματοποιήθηκε μια
ιδιαίτερα σημαντική ημερίδα για το μέλλον της ελληνικής εφεδρείας. Για πρώτη φορά
μετά από πολλά χρόνια, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, Έφεδροι Αξιωματικοί και
εκπρόσωποι των θεσμικών φορέων της εφεδρείας συζήτησαν από κοινού όχι μόνο τα
προβλήματα του υφιστάμενου συστήματος, αλλά κυρίως τις προοπτικές και τις
αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για τη δημιουργία μιας σύγχρονης και επιχειρησιακά
αξιοποιήσιμης εφεδρείας.
Ανάμεσα στις προτάσεις που κατατέθηκαν, ξεχώρισε η δημιουργία δύο Κέντρων
Μετεκπαίδευσης Εφεδρείας (ΚΕΜΕΦ), στον Αυλώνα και στο Λιτόχωρο. Μια πρόταση
που τότε αποτελούσε στόχο και σχεδιασμό, σήμερα αποτελεί πραγματικότητα.
Από τις 15 έως τις 20 Ιουνίου 2026 τα δύο Κέντρα υποδέχθηκαν τους πρώτους
Ενεργούς Εφέδρους, εγκαινιάζοντας ουσιαστικά μια νέα εποχή για τον θεσμό της
εφεδρείας. Η επίσημη έναρξη λειτουργίας του ΚΕΜΕΦ στον Αυλώνα
πραγματοποιήθηκε παρουσία του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, του
Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Δημητρίου Χούπη και του Αρχηγού ΓΕΣ Αντιστρατήγου
Γεωργίου Κωστίδη, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η πολιτική
και στρατιωτική ηγεσία στο νέο μοντέλο ενεργού εφεδρείας.
Η εξέλιξη αυτή δεν συνιστά απλώς τη δημιουργία δύο νέων στρατιωτικών
εγκαταστάσεων. Αποτελεί την υλοποίηση μιας διαφορετικής φιλοσοφίας για την
εφεδρεία και τον ρόλο της στην άμυνα της χώρας.
Το βασικό όραμα που παρουσιάστηκε στην ημερίδα της Σχολής Ευελπίδων ήταν
σαφές: η μετάβαση από μια εφεδρεία που ενεργοποιείται περιστασιακά, σε μια
εφεδρεία που εκπαιδεύεται συστηματικά, διατηρεί επιχειρησιακές δεξιότητες και
αποτελεί οργανικό τμήμα του αμυντικού σχεδιασμού.
Η δημιουργία των δύο ΚΕΜΕΦ δεν έρχεται να υποκαταστήσει το έργο των Ταγμάτων
Εθνοφυλακής ή άλλων υφιστάμενων δομών εκπαίδευσης. Αντίθετα, προσθέτει έναν
δεύτερο και πιο εξειδικευμένο βαθμό μετεκπαίδευσης, με κοινά εκπαιδευτικά
πρότυπα, σύγχρονα μέσα και δυνατότητα αξιοποίησης νέων τεχνολογιών.
Η ουσία της πρότασης δεν ήταν ποτέ μόνο γεωγραφική. Βεβαίως, η ύπαρξη ενός
κέντρου κοντά στην Αθήνα και ενός κοντά στη Θεσσαλονίκη διευκολύνει τη
συμμετοχή εφέδρων από ολόκληρη τη χώρα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι για
πρώτη φορά δημιουργείται ένας ενιαίος και οργανωμένος μηχανισμός
μετεκπαίδευσης, ικανός να προσφέρει ομοιομορφία, ποιότητα και συνέχεια στην
εκπαίδευση.
Παράλληλα, αντιμετωπίζεται ένα διαχρονικό πρόβλημα του θεσμού: η δυνατότητα
ουσιαστικής συμμετοχής εφέδρων που κατοικούν σε περιοχές χωρίς πρόσβαση σε
οργανωμένες δομές εκπαίδευσης. Η ενεργός εφεδρεία αποκτά πλέον πανελλαδική
διάσταση, χωρίς γεωγραφικούς αποκλεισμούς.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η φιλοσοφία αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού
της εφεδρείας. Η ημερίδα είχε αναδείξει την ανάγκη συμμετοχής κατάλληλα
επιλεγμένων Εφέδρων Αξιωματικών στην εκπαιδευτική διαδικασία, σε συνεργασία με
τα εν ενεργεία στελέχη. Η πρόταση αυτή βασίζεται στην παραδοχή ότι η ελληνική
εφεδρεία διαθέτει ένα τεράστιο απόθεμα γνώσεων, επαγγελματικής εμπειρίας και
εξειδικευμένων δεξιοτήτων που μπορούν να αξιοποιηθούν προς όφελος της
συνολικής αμυντικής προσπάθειας.
Η χρήση νέων τεχνολογιών, η εκπαίδευση σε drones και anti-drone διαδικασίες, οι
εξομοιωτές, η ψηφιακή υποστήριξη της εκπαίδευσης και η δυνατότητα πρόσβασης
των εφέδρων σε σύγχρονο εκπαιδευτικό υλικό αποδεικνύουν ότι τα ΚΕΜΕΦ δεν
σχεδιάστηκαν με βάση το χθες, αλλά με βάση τις ανάγκες του σύγχρονου πεδίου
επιχειρήσεων.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι το εγχείρημα δεν αντιμετωπίζεται ως μια κλειστή και
αμετάβλητη διαδικασία. Οι πρώτοι Έφεδροι που συμμετείχαν στα προγράμματα
μετεκπαίδευσης κλήθηκαν να καταθέσουν αναλυτικές παρατηρήσεις, αξιολογήσεις και
προτάσεις βελτίωσης. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει την προσαρμογή του θεσμού στις
πραγματικές ανάγκες των εκπαιδευομένων και δημιουργεί μια πολύτιμη σχέση
εμπιστοσύνης μεταξύ εφέδρων και στρατεύματος.
Οι πρώτοι συμμετέχοντες στη μετεκπαίδευση, μεταξύ των οποίων και στελέχη των
φορέων της οργανωμένης εφεδρείας, είχαν την ευκαιρία να αξιολογήσουν το
πρόγραμμα και να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης, συμβάλλοντας
ήδη από την πρώτη εφαρμογή στη διαμόρφωση και τη συνεχή εξέλιξη του θεσμού.
Ιδιαίτερα θετικό στοιχείο αποτελεί και η ενεργός παρουσία των θεσμικών φορέων της
εφεδρείας. Η Ανωτάτη Πανελλήνια Ομοσπονδία Εφέδρων Αξιωματικών (ΑΠΟΕΑ) και
οι Σύνδεσμοι Εφέδρων Αξιωματικών (ΣΕΑΝ) από όλη τη χώρα στήριξαν από την
πρώτη στιγμή το εγχείρημα. Εκπρόσωποί τους παρευρέθηκαν στο Λιτόχωρο, ενώ
στα εγκαίνια του ΚΕΜΕΦ Αυλώνα συμμετείχαν ο Πρόεδρος και ο Γενικός Γραμματέας
της ΑΠΟΕΑ, καθώς και πρόεδροι ΣΕΑΝ της Νοτίου Ελλάδας. Η παρουσία αυτή δεν
είχε απλώς εθιμοτυπικό χαρακτήρα. Αντικατοπτρίζει τη βούληση της οργανωμένης
εφεδρείας να συμβάλει ενεργά στην επιτυχία ενός θεσμού που αφορά το σύνολο των
εφέδρων.
Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη αξία των ΚΕΜΕΦ. Δεν αποτελούν απλώς νέες
εγκαταστάσεις ή ένα ακόμη οργανωτικό μέτρο. Εκφράζουν μια νέα αντίληψη για τη
σχέση των Ενόπλων Δυνάμεων με τον πολίτη-οπλίτη και τον Έφεδρο Αξιωματικό.
Για δεκαετίες η εφεδρεία αντιμετωπιζόταν συχνά ως μια αναγκαία αλλά δευτερεύουσα
συνιστώσα της άμυνας. Σήμερα φαίνεται να διαμορφώνεται ένα διαφορετικό μοντέλο,
όπου η εκπαίδευση, η διατήρηση δεξιοτήτων και η επιχειρησιακή ετοιμότητα
αποκτούν κεντρική θέση.
Η επιτυχία των ΚΕΜΕΦ δεν θα κριθεί μόνο από τις εγκαταστάσεις ή τον αριθμό των
συμμετεχόντων. Θα κριθεί από το κατά πόσο θα καταφέρουν να δημιουργήσουν μια
πραγματική κοινότητα ενεργών εφέδρων, με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, αίσθημα
αποστολής και ουσιαστικό ρόλο στην εθνική άμυνα.
Τα πρώτα βήματα έγιναν. Η πρόταση έγινε πράξη. Το ζητούμενο πλέον είναι η
συνέχιση, η διαρκής βελτίωση και η καθιέρωση των Κέντρων Μετεκπαίδευσης
Εφεδρείας ως ενός θεσμού που θα ενισχύσει ουσιαστικά την αμυντική ετοιμότητα της
χώρας και θα αναβαθμίσει τον ρόλο της ελληνικής εφεδρείας για τις δεκαετίες που
έρχονται.
Τα ΚΕΜΕΦ δεν ανήκουν μόνο στις Ένοπλες Δυνάμεις. Ανήκουν σε όλους τους
Έλληνες Εφέδρους. Και η επιτυχία τους θα είναι επιτυχία ολόκληρου του θεσμού της
εφεδρείας.
