Η πρόσφατη απόφαση της Ρουμανίας (σημείωση 1) για την προμήθεια και εγχώρια παραγωγή 401.760 αντιαεροπορικών πυρομαχικών AHEAD διαμετρήματος 35 χλστ. επειδή «εξυπηρετεί ζωτικό στρατηγικό συμφέρον» της βαλκανικής χώρας, ανασύρει στο προσκήνιο της δημοσιότητας το ΒΕΛΟΣ, το κινητό αντιαεροπορικό σύστημα μικρού βεληνεκούς (SHORAD: Short Range Air Defence), που η Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) ενέταξε σε υπηρεσία το 1982 για την άμυνα των αεροδρομίων της. Το ΒΕΛΟΣ περιλαμβάνει πυροβόλα διαμετρήματος 35 χλστ. και ο εκσυγχρονισμός του περιλάμβανε την ενσωμάτωση δυνατότητας βολής των πυρομαχικών AHEAD (Advanced Hit Efficiency and Destruction: προηγμένης αποτελεσματικότητας πλήγματος και καταστροφής).
Σύμφωνα με ανοικτές πηγές η ΠΑ προμηθεύτηκε συνολικά 12 μονάδες ελέγχου πυρός SKYGUARD, 44 δίδυμα ρυμουλκούμενα πυροβόλα Oerlikon GDF-002A διαμετρήματος 35 χλστ., 20 τετραπλούς εκτοξευτές κατευθυνόμενων βλημάτων Sparrow RIM–7M και έξι ραντάρ έρευνας Super Giraffe (SUGΙ – Giraffe 75). Η τυπική διαμόρφωση της μονάδας πυρός του ΒΕΛΟΣ περιλαμβάνει σύστημα ελέγχου πυρός SKYGUARD, δύο δίδυμα πυροβόλα GDF-002A και δύο τετραπλούς εκτοξευτές βλημάτων Sparrow. Κάθε ραντάρ SUGI μπορεί να υποστηρίξει μέχρι δύο μονάδες πυρός ΒΕΛΟΣ.
Δύο δεκαετίες μετά την ένταξη σε υπηρεσία, την Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2002 υπεγράφη από την τότε Γενική Γραμματεία Οικονομικού Σχεδιασμού και Αμυντικών Επενδύσεων (ΓΓΟΣΑΕ, νυν ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η ύψους 84.108.928 ευρώ Σύμβαση 042Γ/02 με την ελβετική εταιρεία OERLIKON – CONTRAVES AG (νυν Rheinmetall Air Defence AG) με αντικείμενο τη Γενική Επιθεώρηση και τον Εκσυγχρονισμό των μονάδων πυρός ΒΕΛΟΣ της ΠΑ.
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2004 έγινε η άσκηση του δικαιώματος προαίρεσης ύψους 79.081.488 ευρώ. Όπως είχε ανακοινωθεί τότε στις εργασίες γενικής επιθεώρησης και εκσυγχρονισμού συμμετείχε η EBO (Ελληνική Βιομηχανία Όπλων, που το 2004 συγχωνεύθηκε στην Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα – ΕΑΣ) αναλαμβάνοντας έργο ύψους περίπου 35 εκατ. ευρώ. Μεταξύ άλλων ο εκσυγχρονισμός συμπεριλάμβανε την ενσωμάτωση στα πυροβόλα GDF-002A της δυνατότητας βολής πυρομαχικών AHEAD για την αντιμετώπιση μικρού μεγέθους στόχων όπως πύραυλοι πλεύσης (cruise), μη επανδρωμένα αεροσκάφη (ΜΕΑ) και υψηλής ταχύτητας πύραυλοι κατά ραντάρ (anti-radiation).
Στις 7 Οκτωβρίου 2008, την εναρκτήρια ημέρα της διεθνούς έκθεσης αμυντικών συστημάτων Defendory 2008, η Rheinmetall Defence με Δελτίο Τύπου ανακοίνωσε ότι το πρώτο αναβαθμισμένο σύστημα ΒΕΛΟΣ, αποτελούμενο από δύο μονάδες πυρός μετά την επιτυχή εκτέλεση βολών (συμπεριλαμβανομένων με AHEAD κατά μικρών στόχων) ήταν έτοιμο προς παράδοση στην ΠΑ. Τελικά οι δύο μονάδες πυρός παραλήφθηκαν τον Ιούνιο του 2009 και αναπτύχθηκαν στις 110 Πτέρυγα Μάχης (110 ΠΜ) στην αεροπορική βάση Λάρισας και την 111 ΠΜ στην αεροπορική βάση της Νέας Αγχιάλου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του ΒΕΛΟΣ, η ΠΑ παρέλαβε μικρή αρχική ποσότητα (μερικές εκατοντάδες) πυρομαχικών AHEAD, η οποία προφανώς είναι εμφανώς ανεπαρκέστατη για την τροφοδοσία των 44 δίδυμων πυροβόλων του συστήματος που ο φόρτος ενός εκάστου ανέρχεται σε συνολικά 238 βλήματα (112 έτοιμα για βολή και αναχορηγία επιπλέον 126). Όμως μέχρι σήμερα, το απόθεμα πυρομαχικών AHEAD ουδέποτε έχει συμπληρωθεί παρά το γεγονός ότι με μέσο (ενδεικτικό) κόστος βλήματος 1.119 ευρώ (βάσει των στοιχείων που αποδέσμευσε η Ρουμανία), οι αναγκαίες πιστώσεις για ένα φόρτο (44 πυροβόλα x 238 βλήματα x 1.119 ευρώ = 11.718.168 ευρώ) είναι σαφώς εντός των δυνατοτήτων του αμυντικού προϋπολογισμού.
Παρουσιάζεται λοιπόν το εξής παράδοξο:
>Τα τέλη της δεκαετίας του 1990 η ΠΑ να έχει διαγνώσει και αξιολογήσει την απειλή των ΜΕΑ που σήμερα η χρήση τους έχει γενικευθεί.
>Συνεπεία αυτού, επιλέγει την ενσωμάτωση δυνατότητας βολής των πυρομαχικών AHEAD στα πυροβόλα του ΒΕΛΟΣ.
>Επί 25 χρόνια δεν διατίθενται πιστώσεις για την προμήθεια πυρομαχικών AHEAD (ΣΗΜΕΙΩΣΗ 2) και το απόθεμα αποτελείται από τα εναπομείναντα της αρχικής μικρής ποσότητας (μερικές εκατοντάδες).
Σήμερα για την προστασία των αεροπορικών βάσεων και γενικά κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών, δεν διατίθεται σε υπηρεσία οποιαδήποτε άλλο σύστημα με παραπλήσιο κόστος βολής για την κινητική τερματική αντιμετώπιση πυραύλων πλεύσης (cruise), μη επανδρωμένων αεροσκαφών (ΜΕΑ) και υψηλής ταχύτητας πυραύλων κατά ραντάρ (anti-radiation).
Όμως το ΒΕΛΟΣ μοιάζει εντελώς ξεχασμένο!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1:
Στις 2 Ιουνίου 2026 η κυβέρνηση της Ρουμανίας ανακοίνωσε, ότι στο εθνικό σχέδιο της χώρας που υποβλήθηκε στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού μέσου SAFE (Action for the Security of Europe), μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται:
«H προμήθεια 11 συστημάτων αεράμυνας, συγκεκριμένα επτά συστημάτων SKYNEX, δύο συστημάτων SKYRANGER, έκαστο αποτελούμενο από 12 πυροβολαρχίες και δύο ναυτικών συστημάτων Millennium, η οποία συμβασιοποιήθηκε με τη Rheinmetall Italia SpA, συνολικού ύψους 981.950.000 Ευρώ.
Η προμήθεια των συναφών πυρομαχικών AHEAD διαμετρήματος 35 χλστ., αξίας 449.750.000 ευρώ, τα οποία συμβασιοποιήθηκαν με τη Rheinmetall Waffe Munition GmBH. Η παραγωγή των συστημάτων αεράμυνας θα πραγματοποιηθεί εν μέρει στη Ρουμανία, ενώ η γραμμή παραγωγής των πυρομαχικών θα εγκατασταθεί εξ ολοκλήρου σε νεόδμητη βιομηχανική μονάδα εντός της Ρουμανίας. Η εγχώρια παραγωγή αντιαεροπορικών πυρομαχικών AHEAD εξυπηρετεί ζωτικό στρατηγικό συμφέρον της Ρουμανίας».
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 2
Το βλήμα AHEAD βάρους 0,75 κιλών αποτελεί ουσιαστικά φορέα 152 κυλινδρικών βολίδων βολφραμίου βάρους 3,3 γραμμαρίων. Η θραύση της επιφάνειας των βλημάτων και η ανάπτυξη των βολίδων σε κώνο 10° στην πορεία του στόχου, εξασφαλίζεται με την πυροδότηση εκρηκτικού βάρους 1 γραμμαρίου. Η απόσταση του σημείου πυροδότησης και του στόχου εξαρτάται από την ακτίνα εμπλοκής και είναι τυπικά 10 μέτρα στα 1.000 μέτρα, 20 μέτρα στα 2.000 μέτρα και 40 μέτρα στα 3.000 μέτρα. Οι αποστάσεις αυτές είναι υπολογισμένες για μεγιστοποίηση του αριθμού πληγμάτων και αντιστάθμιση τυχόν σφαλμάτων σκόπευσης.
Η ιδανική λειτουργία των πυρομαχικών AHEAD απαιτεί την ακριβή καταγραφή της ταχύτητας εξόδου των βολίδων από δύο πηνία στο στόμιο της κάνης των πυροβόλων, για τον υπολογισμό του χρόνου πτήσης από ψηφιακό επεξεργαστή στο σύστημα πυροβόλων. Τα δεδομένα αυτά επιτρέπουν τον ακριβή προγραμματισμό των χρονικών ηλεκτρονικών πυροσωλήνων βάσης με ηλεκτρική επαγωγή, μέσω ενός τρίτου πηνίου στην έξοδο της κάνης.
Ο ακριβής προγραμματισμός αντισταθμίζει διακυμάνσεις της τάξης των 20 μέτρων/δευτερόλεπτο στην ονομαστική ταχύτητα εξόδου 1.050 μέτρων ανά δευτερόλεπτο των πυρομαχικών AHEAD, οι οποίες διαφορετικά μπορούν να οδηγήσουν σε μετατόπιση του σημείου πυροδότησης ακόμη και κατά 20 μέτρα ανά δευτερόλεπτο πτήσης. Η ανακρίβεια αυτή θα καθιστούσε τα πυρομαχικά αναποτελεσματικά για την εμπλοκή βλημάτων, λόγω των εξαιρετικά υψηλών σχετικών ταχυτήτων προσέγγισης.
Οι κατασκευαστές αναφέρουν πως 7 με 25 πλήγματα βολίδων των πυρομαχικών αρκούν για να αποτρέψουν την εκτέλεση αποστολής οποιουδήποτε βλήματος. Με την εγκατάσταση των μονάδων καταγραφής ταχύτητας εξόδου, προγραμματισμού πυροσωλήνων και του ειδικού επεξεργαστή, κάθε GDF-002A μπορεί να επιτύχει ανάλογη πυκνότητα πληγμάτων σε ακτίνα 1.650 μέτρα κατά βλήματος αντι-ραντάρ υψηλής υπερηχητικής ταχύτητας και 3.000 μέτρα κατά υπο-ηχητικού βλήματος. (Πηγή: «Ελληνική Αμυντική Ανασκόπηση 2008-2009», σελ. 148, Εκδόσεις Αμυντική Γραμμή).









